Johann Strauss II

Johann Strauss II (25 Ekim 1825 – 3 Haziran 1899); Genç Strauss olarak da bilinen ve “vals”lerı ile dünyaca ün yapmış Avusturyalı besteci. Genç Strauss, müzisyen Strauss ailesinin en ünlü bireyidir. Babası dünyaca ünlü besteci Johann Strauss(I); kardeşleri Josef Strauss ve Eduard Strauss’tur. ‘Vals’in Kralı’ olarak bilinir ve 19. yüzyılda Viyana’da valsin gelişimine önemli katkıları vardır. Ayrıca polkaları ve marşları ile de ünlüdür.

Strauss, 1825 yılında Avusturya’nın Viyana kentinde doğdu. Babası onun müzisyen olmasını değil, bankacı olmasını istiyordu. Fakat o, küçük yaşlarda babasının orkestrasında keman çalan Franz Amon ile gizli gizli keman derslerine başladı. Babası bu durumu fark ettiğinde, hoş olmayan olaylar yaşandı. Daha sonra babası aileyi terk etti ve Genç Strauss annesinin desteği ile müzik hayatında hızlı adımlarla ilerlemeye başladı.

Strauss, özel bir müzik okulu sahibi olan Joachim Hoffmann ile kontrpuan ve harmoni çalıştı. Özel yeteneklerini fark eden Josef Drechsler de ona destek verdi. Keman eğitmeni, Anton Kollmann, Viyana Sarayı Opera’sında çalıyordu ve Strauss’un gelişimine önemli katkılarda bulundu. Strauss, Viyana otoritelerinden performansı için lisans aldıktan hemen sonra, küçük bir orkestra oluşturdu.

Strauss, ilk yıllarında zorluklar çekse de, sonunda müzik sever kitlelerin ilgisini çekmeye başladı. 1848 yılındaki Viyana Devrim’inden sonra, baba ve oğul Strauss arasındaki gerginlik iyice arttı. Genç Johann, vals’lerinden; ‘Freiheitslieder’ op. 52 (Özgürlük Şarkıları), 'Burschenlieder' op. 55 ve ‘Devrim Marşı’ op. 54’e yansıttığı gibi, devrimcilerin tarafındaydı. Bu kararı, onun Avusturya soyluları tarafından reddedilmesine sebep oldu. Halka Fransız Marşı çaldığı için, Viyana otoriteleri tarafından tutuklanan Strauss, daha sonra suçsuz bulundu. Bestelediği 'Geißelhiebe Polka' op.60 ile bu olanlara gönderme yaptı.

Johann Strauss’ın babası Strauss (I) 1849 yılında öldüğünde, Genç Strauss babasının ve kendinin orkestralarını birleştirdi. Sonunda babasının ününü geride bırakabildi ve çağın en önemli vals bestecilerinden biri oldu. Avusturya, Polonya ve Almanya’ya orkestrası ile geziler düzenledi. Rusya’ya gidip Pavlovsk’da performansını sergiledi ve orada birçok beste yaptı. İngiltere’de ilk eşi Jetty Treffz ile beraber sahne aldı. Fransa ve İtalya’da da… Amerika’da Boston Festival’inde, 1000 kişilik bir orkestranın şefliğini yaptı ve dünyaca ünlü eseri ‘Blue Danube’ op. 314’ü yönetti.

Strauss bu dönemde, popüler dans parçalarının yanında, Sängerfahrten op. 41, Liebeslieder op. 114, Nachtfalter op. 157, Accelerationen op. 234 valslerini ve Annen op. 117, ve Tritsch-Tratsch-Polka op. 214’ü yazdı.

‘Vals’in Kralı’, 1862 yılında şarkıcı Jetty Treffz ile evlendi ve ‘KK Hofballmusikdirektor’ Soylu Saray Baloları Müzik Direktörlüğü pozisyonuna başvurdu. Yerel otoritelerin onlarca kez reddetmesinden sonra, 1863 yılında isteğini gerçekleştirdi. Saray Baloları için atandığı bu görev, soylu aileler ile arasında bir bağ kurmasını sağladı. Eşi Jetty Treffz’in ölümünden 50 gün sonra, aktris Angelika Dittrich ile 1878’de evlendi. Dittrich, Strauss’un müziğine çok destek vermiyordu, yaş farkından dolayı da görüşlerine ayrılıklar vardı. Dittrich’in düşüncesiz davranışları, çiftin ayrılmasına neden oldu. 1887 yılında üçüncü eşi Adele ile evlendi ve ondan büyük destek gördü. Bu yıllarda: 'Der Zigeunerbaron' ve 'Waldmeister' operetlerini; 'Kaiser-Walzer' op. 437,'Kaiser Jubilaum' op. 434,'Märchen aus dem Orient' op. 444 ve 'Klug Gretelein' op. 462 valslerini yazdı.

Genç Strauss, diğer ülkelerden de çok fazla davet alıyordu. Yoğun programı nedeniyle, kardeşleri Josef ve Eduard, ona yardım ediyorlardı. Johann Straus, kardeşi Josef’in ondan daha yetenekli olduğunu, fakat kendisinin daha popüler olduğunu kabul ediyordu. Josef, valsleri ile kendini öne çıkartmak istiyordu ve abisi ile aralarındaki bu rekabet, müziklerinin ve valsin gelişiminde önemli rol oynuyordu. Johann Strauss, ‘Blue Danube’ (op. 314 ) valsi ile tarihe adını ‘Vals’in Kralı’ olarak kazımıştı.

Johann Strauss’un birçok rakibi vardı. 1860 - 1890 yılları arasında en çok rağbet edilen besteci Johann Strauss II idi; Karl Michael Ziehrer, Emile Waldteufel ve Phillip Fahrbach ise onunla rekabet içindeydi.

Rakiplerinin yanı sıra, Genç Strauss gibi müzisyen olan bazı isimler onun eserlerini beğeniyor ve destekliyorlardı. Bu isimler arasında yer alan Richard Wagner, Strauss’un ‘Wein, Weib und Gesang’ op. 333 valsini çok beğendiğini itiraf etmişti. Strauss’un arkadaşı olan Johannes Brahms da, onun eserlerini beğeniyordu. Strauss ona ‘Seid umschlungen Millionen’ (op. 443) valsini ithaf etti. Soyadları aynı olsa da Strauss ailesinin bir bireyi olmayan Richard Strauss da, Johann Strauss’un eserlerini beğeniyor ve takdir ediyordu.

Strauss’un Die Fledermaus, Eine Nacht in Venedig ve Der Zigeunerbaron gibi operetleri dans parçalarının gölgesinde kalmıştı. 1874 yılında yazdığı Die Fledermaus, üçüncü ve en başarılı operetiydi. Ünlü vals parçalarından bazıları: 'Cagliostro-Walzer' op. 370 'O Schöner Mai' Walsi op. 375; 'Rosen aus dem Süden' Valsi op. 388 and 'Kuss-Walzer' op. 400’dür. Ritter Pásmán adlı bir opera yazdı.

‘Vals’in Kralı’ Johann Strauss II, 3 Haziran 1899 yılında 73 yaşındayken zatürreeden öldü. Johannes Brahms, Franz Schubert ve Ludwig van Beethoven’ın yanına, Zentralfriedhof’a gömüldü.

Strauss, Avusturya’nın en önemli sanatçılarından biridir ve hayatı boyunca yazdığı yüzlerce eseri ile ülkenin vals konusunda gelişimine büyük katkı sağlamıştır. 1868 yılında Viyana’daki Stadtpark’ta (Şehir Parkı) verdiği konserin anısında, parka ‘Vals’in Kralı’ Strauss’un altın kaplama heykeli dikilmiştir.

1953 yılında yapılan ödüllü Tom ve Jerry çizgi filminde, Johann Mouse karakteri, Johann Strauss II’nin anısına oluşturulmuştur ve çizgi filmde Strauss’un Kaiser-Walzer (İmparator Valsi) op.437 eseri kullanılmıştır. Diğer birçok filmde de Strauss’un eserleri ve melodileri kullanılmıştır. Ayrıca 1938 yapımı ‘The Great Waltz’ filmi, müzisyenin hayatını anlatır. Filmde Strauss’u Fernand Gravey canlandırmıştır. Alfred Hitchcock da, 1933 yılında sanatçıyı anlatan ‘Waltzes from Vienna’ adlı biyografik filmi çekmiştir.